فرمول حل مشکلات برای جوانان
 جوان و حلّ قدرتمندانه مشكلات
 

برای دانلود کلیک کنید

من كیستم ؟

من كیستم؟ این سؤالی است كه ذهن هر فردی، به ویژه جوانان و نوجوانان ، را به خود مشغول می دارد و به دنبال همین سؤال است كه در جستجوی خویشتن و كسب هویت تلاش می كند. البته این سؤال به یك باره در نوجوانان بروز نمی كند، بلكه ریشه آن در دوران طفولیت وجود دارد و فرد در جریان رشد، به تدریج وجود خود را از دیگران متمایز می سازد.

هویت یابی در دوران نوجوانی به موازات رشد فیزیكی، شناختی، عاطفی و اجتماعی اهمیت خاص می یابد. بسیاری از نوجوانان با شور زیادی از خود سؤال می كنند كه جایگاه اجتماعی من كجاست؟ شغل آینده من چیست؟ رشته تحصیلی من چه خواهد بود؟ سرانجام با چه كسی ازدواج خواهم كرد؟ و نهایتاً ارزشهای اخلاقی و فلسفی من چه خواهند بود؟

انتخاب این راهها و ارزشها بر عهده كیست و چه كسی مسئول شناساندن راه درست زیستن به نوجوانان است؟ جوابگویی به این سؤالات بیش از پیش رسالت والدین، مربیان و به ویژه مشاوران و مسئولان فرهنگی جامعه را نشان می دهد.

شرح و بیان موضوع

هیچ چیز در دنیا برای نوجوان و جوان به اندازه ی سؤالاتی كه به هویت او مربوط می شود، نگرانی و دلواپسی ایجاد نمی كند. این كه او به گمان خویش، چگونه انسانی است و درباره استنباط دیگران درباره خود چه احساسی دارد، او را برای «تسلط بر خود» به تلاش وا می دارد. یك روانكاو آمریكایی به نام اریكسون می نویسد: «معرفت هر فرد نسبت به خود منوط به این است كه تصویرهایی كه او از خود دارد و چهره ای كه دیگران از وی ترسیم می كنند، كدام زودتر در ضمیر او جایگزین می شود.» غرور و حساسیت جوانان و همچنین سنگدلی ظاهری آنان نسبت به امور و ارزشها و بی پروایی آنان در انتقاد ، به همین موضوع بستگی دارد.

به اعتقاد "جیمز مارسیا" هویت ، یك نوع سازمان درونی خودجوش و پویاست كه از انگیزه ها، توانایی ها، باورها و تجارب گذشته فرد نشأت می گیرد. وی چهار نوع هویت را به شرح ذیل از هم متمایز كرده است.

1-هویت كسب شده: این گروه از جوانان، بحران هویت را با موفقیت پشت سرگذاشته و نسبت به اهداف معینی، تعهدات لازم را در خود ایجاد نموده اند. این گروه معمولاً انعطاف پذیرند و با فكر و درایت عمل كرده و از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند.

2-هویت پیش رس: این گروه بدون داشتن تجربه بحران نوجوانی، نسبت به اهداف خاصی كه دیگران و به ویژه والدین از قبل تدارك دیده اند، احساس تعهد پیدا كرده اند. مثلاً انتخاب رشته ی تحصیلی ، نوع شغل ، همسر و حتی سبك زندگی آنان توسط دیگران تعیین شده است. آنان معمولاً انعطاف ناپذیر و معتقد به اعتقادات خانوادگی و مرسومات و قوانین اجتماعی بوده و از مراجع قدرت پیروی می كنند.

3-هویت خویشتن یاب: این گروه در جهت كسب هویت تلاش كرده و همواره در حالتی دوگانه و متعارض به سر می برند. معمولاً مضطرب ، پر حرف و رقابت طلب هستند و با والدین غیر همجنس رابطه نزدیكی دارند.

4-ابهام هویت: این گروه هیچ نوع بحرانی را تجربه و یا سپری نكرده و در عین حال برای دستیابی به اهداف خاصی هم احساس تعهد نمی كنند و روی هم رفته افرادی بی خیال، سطحی و ناخرسند و تنها هستند.

اریكسون كه نام او با «هویت یابی» در دوره  نوجوانی تداعی می شود، معتقد است كه عمده ترین تكلیف یك نوجوان حل بحران «هویت در برابر سردرگمی نقش» است و برای رسیدن به هویتی كم و بیش با ثبات، نوجوان باید نیازها و آرزوها و توانایی های خود را به شكل تازه ای سازمان دهی كند تا از طریق آن بتواند خود را با انتظارات موجود در جامعه وفق دهد. اریكسون بر این مسئله تأكید می كند كه طرد شدن از طرف دیگران یا اجتماع ممكن است باعث شود كه نوجوان نتواند در خود احساس هویت پیدا كند.

در دوره خویشتن یابی، نوجوان خود را مكـّلف می بیند تا به اهداف خاصی، صادقانه تعهد سپرده و به آنها وفادار بماند. شاید به همین دلیل است كه نوجوانان در بسیاری موارد تمایل به عضویت در گروههای خاص، مسلكهای ویژه، مُدهای متنوع یا پیوستن به گروههای همسالان دارند.

علل احتمالی مسئله

درك هویت خود مستلزم تقابلی روانی – اجتماعی است.  به عبارت دیگر نوجوان باید بین تصوری كه از خودش دارد و تصوری كه از استنباط و انتظار دیگران از خودش دارد، هماهنگی ایجاد كند. نوجوان زمانی به احساس هویت دست می یابد كه ارزشهای خود را انتخاب ، و نسبت به اهداف یا افراد خاصی احساس وفاداری كند.

در جوامع سنتی ، هویت مسئله و معضل نبود و بحران هویت معنی نداشت؛ چرا كه هویت افراد در جوامع سنتی به سادگی تعیین شده، و تاریخِ گذشته روشنگر هویت موجود افراد بود. اما در جوامع مدرن امروزی، برعكس تعریف های ثابت ، هویت منفجر شده ، و درون جوان، هویت های گوناگون با یكدیگر به تعارض درآمده اند.

به نظر «گیدنز» در متن جامعه مدرن، احساس شرمساری بیش از احساس گناه در شكل گیری روحیه افراد مؤثر است و "اریك فروم" نیز از مرگ عشق و معنی زندگی سخن می گوید و بر مسئله بیگانگی و وانهادگی انسان در عصر صنعت تأكید نموده و می افزاید كه اگر در قرن نوزدهم مسئله این بود كه خدا مرده است، در قرن حاضر، مسئله این است كه انسان مرده است.

رمانهای فلسفی حاضر نیز شاهد دیگری بر بی هویتی انسان بوده و كامو، كافكا، سارتر و دیگران نیز از مسخ انسان، بی پاسخ ماندن معنای زندگی، بی هویتی و از خود بیگانگی انسان معاصر سخن گفته اند.

نوجوان و جوان گاهی برای مدت زمان های متفاوت و با میزان های مختلف تصمیم می گیرد تلاش كند تا همان چیزی شود كه مردم خلاف آن را از آنها انتظار دارند و در واقع یك هویت منفی بر می گزینند.

همین هویت منفی برای شروع بزهكاری كفایت كرده و می تواند توجیهی برای طغیان یك جوان باشد. وانگهی نوجوان و جوان به خوبی حس می كند كه بدبودن، بهتر از هیچ بودن است. هویت منفی دست كم به جوان كمك می كند تا ابهام ها و تردیدهایی كه درباره خویش و تصور دیگران از خود دارد، بیرون بریزد.

عوامل متعددی در شكل گیری هویت نوجوان نقش دارند. عواملی نظیر خانواده، مدرسه، محله زندگی ، نهادهای دینی و اجتماعی، رسانه های گروهی و همسالان. با این وصف به نظر می رسد كه خانواده اولین نهادی است كه پایه های اولیه شخصیت نوجوان را شكل می دهد.

پدر و مادرانی كه سبب ناامیدی فرزندان خود می شوند، معمولاً آنهایی هستند كه برای خویش باعث ناامیدی بوده و از این امر آگاهی ندارند. دلیل این امر آن است كه بسیاری از والدین تشخیص داده اند كه دیگر نمی توانند برای فرزندان خویش نمونه قهرمان به شمار آیند. جوانان عموماً به والدینی نیاز دارند كه بتوانند برای فرزندان خویش نمونه قابل پیروی، یا دست كم قابل تقلید باشند.

"ان، اچ، ویلین" بازرس هیأت مدیره صندوق رفاه كودك سازمان یونسكو، معتقد است: پدران و مادران از این كه بتوانند به نوجوانان خود راهی مناسب در زندگی ارائه نمایند، اظهارعجز می كنند. وی همچنین تأكید دارد كه باید به جوانان فرصتی داده شود تا احساس كنند كسی هستند و برای آنها نقشی در نظر گرفته شود كه احساس اهمیت كنند.

هنگامی كه مرز مشخصی در زندگی كودك وجود ندارد و یا زمانی كه قوانین و مقررات تعریف نشده اند، وقتی كه والدین خود تعهد و ارزش مشخصی برای زندگی قائل نیستند، جوان به دشواری می تواند چهره واقعی خویش را نشان دهد و حدودی را برای رفتار خود در نظر بگیرد.

نوجوان و جوان  اگر مأیوس شود و دچار بحران هویت گردد، ممكن است به عنوان پاسخی برای مشكلات خویش به بزهكاری روی آورد و اضطراب های خود را در رفتارهای عصبی آشكار سازد. از طرف دیگر آنچه زمینه را برای توفیق تهاجم فرهنگی بیگانگان فراهم می سازد، این است كه ما شخصیت جوانان را لطمه پذیر و متزلزل سازیم. در آن صورت، جوانان ممكن است در مقابل هر تهاجمی تسلیم شوند و میزان آسیب پذیریشان افزایش یابد.

چه باید كرد؟

به هر حال جوان هم مثل هر گروه دیگری زبان خاص خودش را دارد و با آن زبان مسایل را بهتر درك  می كند. لذا باید دقت شود تا زبان مشترك را پیدا و با آن زبان با جوان صحبت كنیم. مسئله مهم در این رابطه، تقویت نقاط مثبت شخصیت جوان می باشد. زیرا جوانان تشنه محبت و شخصیت هستند. به عبارت دیگر، برای تجلی بخشیدن به ارزشها و درونی ساختن آنها در جوانان می بایست به سه نیاز عمده یعنی محبت، احترام به شخصیت و مسئولیت پذیری در آنان توجه شود.

ضروری ترین مرحله كار با نوجوانان و جوانان، داشتن یك رابطه خوب، مطلوب و انسانی است. پذیرش و رعایت اصول زیر به عنوان اصول برقراری رابطه انسانی با نوجوانان و جوانان می تواند زمینه ساز ورود به دنیای جوان و یاری رساندن به وی در تشكیل هویت مثبت و درونی ساختن ارزشهای مطلوب اجتماعی باشد:

1-اصل پذیرش و احترام متقابل:یعنی محترم شمردن جوان، احترام به حقوق او، پذیرش وی آن طور كه هست (نه آن طور كه ما می خواهیم) و توجه به نیازهای همه جانبه او.

2-اصل ایجاد امنیت روانی:یعنی ایجاد فضایی سرشار از امنیت، محبت و آرامش ، به دور از هرگونه سرزنش و تحقیر در خانواده و محیط زندگی جوان.

3-اصل برقراری ارتباط كلامی و عاطفی: توسط اعضای خانواده و به ویژه والدین با نوجوانان و جوانان یعنی صمیمانه، محرمانه و فعالانه به احساسات و حرفهای جوان گوش دادن و واكنش مناسب نشان دادن.

4-رعایت اصل برخورد مثبت و عدم مقایسه: یعنی قبل از هر چیز توانایی های  جوانان را تشخیص دادن و رفتارهای مثبت او را تقویت كردن و رعایت تفاوتهای فردی در برخورد با توانایی های آنان.

5-   رعایت اصل اعتدال: خودداری از افراط و تفریط در دادن آزادی و مسئولیت خانوادگی و اجتماعی به جوانان.

نتیجه كلام

یكی از مهمترین جنبه های تحول در دوران نوجوانی رشد اجتماعی است كه با نیاز نوجوانان به كسب هویت ارتباط مستقیم دارد. هر چند هویت یابی از سنین كودكی آغاز می شود، ولی در دوران نوجوانی تشدید می گردد. به طوری كه اریكسون مهمترین بحران نوجوانی را هویت در برابر سردرگمی نقش نامیده است.

به اعتقاد وی حل موفقیت آمیز بحران به شكل گیری وفاداری، یعنی نوعی حس اعتماد به خود و دیگران می انجامد. برای حل موفقیت آمیز این بحران و شكل دادن به هویت خانواده، جامعه (نهادها، مدارس، رسانه های گروهی) نقش اساسی خواهد داشت. جوانان با هویت، جامعه ای با هویت ، و جامعه ی با هویت ، جوانان با هویت خواهد داشت كه نتیجه ی آن جامعه ای سالم، پویا و به دور از هر گونه سردرگمی و بزهكاری و … خواهد بود. به امید چنین روزی.

من كیستم ؟

برای دانلود کلیک کنید

چگونه فرزندانمان  را از خطر اعتیاد برهانیم ؟

1- گام های نخست

اولین گام مهم  برای پیشگیری و كمك به فرزندان این است كه والدین ، خود به مواد مخدر معتاد نشوند .  این  مربوط به زمانی است كه پدر و مادر هنوز صاحب فرزندی نشده اند . موادی همچون  نیكوتین و الكل  بر روی جنین  به ویژه  در سه هفته نخست بارداری اثرات مخربی بر جای می گذارد . پژوهش ها حكایت از آن دارند نوزادانی كه از مادران معتاد به دنیا می آیند ممكن است در مراحل زندگی ، بیشتر در معرض خطر اعتیاد قرار گیرند.

وانگهی كارشناسان د راین مورد هم عقیده اند كه توجه  مهرآمیز، در شكوفایی خود ارزشمندی ، به طور همیشگی اهمیت دارد و كمبود آن دلیل عمده  پناه بردن به دامن مواد مخدر است . بنابراین پیش  از شروع دوران تحصیل باید رهنمودهای رفتاری خانوادگی چون درستی و شرافت ، انصاف ، عدالت ، احترام به دیگران و رعایت قانون را بنیان نهاد .

2- نخستین درس ها

به محض این كه كودك شما به سنی رسید  كه تا حدی خوب را از بد شناخت ، به وی بفهمانید كه امكان دارد برخی فرآورده ها از آن جمله مواد شوینده  و پاك كننده ها ، هوا پخش ها و داروها سمی باشند .

3- دوران دبستان

بچه های پنج  تا نه ساله از راه تجربه اندوزی چیز می آموزند . در چنین سنینی آنان قادرند از واقعیات  به توهمات و خیالبافی پرداخته و باز به دنیای واقعی برگردند بی آنكه حتی تفاوت این دو را باز شناسند . به هر حال آنچه  را كه می بینند برایشان كاملاً حقیقی و باورنكردنی است .

از نظر كودكان خردسال ، نه گفتار پدران و مادران ، بلكه كردارشان مهم است . چنانچه بچه ها سیگار كشیدن و میگساری پدر و مادر خود را ببینند ، به احتمال زیاد همین راه  را در پیش می گیرند .

4- گزینش های صحیح

حال زمان آن رسیده است كه به فرزندانتان درس تصمیم گیری مستقل و« دنباله رو نبودن » را بیاموزید .

مادر نوجوانی می گوید : من می خواهم به بچه هایم بفهمانم صِرف این كه كسی به آنان می گوید كاری را انجام  دهند دلیل بر درست بودن آن نیست . اگر تردید دارند كه عملی صحیح است یا نه ، حتماً  با فرد مطمئنی  مشورت كنند .

در سال های آخر دبستان  بسیاری از  بچه ها متوجه می شوند كه كدام یك از هم شاگردی هایشان به استعمال دخانیات ، مصرف مواد مخدر و می نوشی روی آورده اند .

5- خطرات بو كشیدن

در سنین بین پنج تا نُه بچه ها با استنشاقی هایی ( بو كشیدنی ها ) سر و كار پیدا می كنند ؛ مانند هوا پخش های تحت فشار شامل رنگ ها ، افشانه های آشپزی یا چسب . در این سن آنها دوست دارند این قبیل مواد فرار را استنشاق كنند تا تغییر حالت را بیازمایند . این حقیقت كه ممكن است  چنین  لذتی زودگذر به آسیب دائمی  مغز و بالاتر از آن به مرگ بینجامد ، به ذهن این خردسالان خطور نمی كند .

یكی از مهمترین آموزش هایی كه پدر و مادرها می توانند در این  سن به بچه ها بدهند این است كه چگونه جواب منفی دهند .

6- راه های گریز

كمك كنید تا فرزندانتان به جاهایی كه احتمالاً  در آنجا ناچار به مصرف مواد مخدر می گردند نروند . اگر یك مهمانی در كار است حتماً بپرسید : چه كس دیگری دعوت شده است ؟ آیا پدر و مادر صاحب خانه درمنزل هستند ؟

مادری می گوید : آخرین چاره این است كه به فرزندانتان بگویید اگر مكان مورد نظر را دل آزار و زجر آور تشخیص  دادند فوراً آنجا را ترك كنند .  وی خاطر نشان می سازد من به فرزندم گوشزد می كنم : اگر در آبریزگاه ( دستشویی ) بوی ماری جوانا یا حشیش و بَنگ به دماغت خورد فوری به دستشویی دیگر برو . به فرزندانتان توضیح دهید كه مواد مخدر چه ضررهایی دارند. . در آغاز دوران نوجوانی ، بچه ها به طور روزافزونی به فیلم های تلویزیونی و مملو از تصاویر مواد مخدر و استعمال  مشروبات الكلی روی می آورند .

دونابل ، هماهنگ كننده مشاركت در هیأت كمیسیون  بزهكاری كخ  و مادر دو بچه غیر معتاد ، آنچه را كه فرزندانش تماشا می كردند  زیر نظر می گرفت ، گوش می داد  و می گفت : فقط گفتن این كه فرزندانمان تصمیم گرفته اند به سینما بروند كافی نیست . من و همسرم می پرسیدیم كه برای دیدن كدام فیلم می خواهید بروید  و در این مورد بررسی می كردیم . این همان كاری است كه ضرورتاً  باید انجام داد . او از لحظات  آموزش  هم سود می جست  به طوری كه می گوید :

مثلا" وقتی كه با تمام اعضای خانواده جلوی تلویزیون نشسته ویك برنامه مبارزه با مواد مخدر را تماشا می كنید ،  این « لحظه حساس »  را سكوی پرتابی  بدانید . شما می توانید  بلافاصله در باره مضرات مواد مخدر و … با بچه ها سخن بگویید تا جایی كه نه آنان را تحت فشار قرار دهید و نه تهدیدشان كنید . پیام خود را كوتاه و نه موعظه وار به گوششان برسانید ولی بدانید كه انجام پیاپی این عمل ناشدنی است .

راستی شما راجع به اعتیاد چگونه با فرزندانتان صحبت می كنید؟  بهتر است  از هر جا كه می توانید آغاز كنید و از این كه گاه به حرف هایتان توجه نمی كنند ، آزرده خاطر نگردید . مفهوم یك مورد را كاملاً  روشن سازید و بر این موضوع شدیداً تأكید كنید كه اعتیاد خطرناك است و شما نمی خواهید فرزندانتان به دام آن گرفتار شوند .

7- دوره راهنمایی

این دوران شاید آسیب پذیرترین  عهد زندگی نوجوانان باشد كه  طی آن فشار روانی با انتقام جویی و كینه ورزی توأم می گردد . آنان  موهایشان را بلند  می كنند یا ممكن است از ته بتراشند . لباس های عجیب و غریب می پوشند . به موسیقی تند و پرسر و صدا گوش می دهند و هورمون های جنسی شان غلیان می كنند . بچه های در این سن وسال راجع به همه چیز كنجكاوند و مایلند هر چیزی كه آنان را به اصطلاح بی خیال می كند امتحان نمایند.

برای پدران و مادران حیاتی است  كه تمام راه های ارتباطی را باز نگه دارند . اكثر اوقات كه پدر ومادر سرگرم استراحت هستند خیال می كنند  كه بچه ها  به كار خویش مشغولند لیكن نمی دانند كه امكان دارد  این آزادی به فاجعه بدل گردد. والدین عزیز :  سال اول دوران راهنمایی را همچون دوره كودكستان بپندارید . كیف مدرسه بچه ها را بازبینی كنید  . بخواهید تكالیفشان را به شما نشان دهند . بگذارید به طور شایسته مسئولیت های مدرسه جدید خود را بپذیرند .

8- نترسانید ، بلكه آگاهی دهید

اكثر آموزگاران مجرب عقیده دارند كه  اگر  می خواهید  نوجوانان در این دوره در برابر فشارهای روانی  و وسوسه های پیرامونشان پایداری كنند باید "مجهز به اطلاعات باشند" نه "ترسو". متأسفانه  بیشتر پیام هایی كه به نوجوانان داده می شود به قصد ترساندن آنهاست " اگر مشروب بخوری  به الكل معتاد می شوی ، هر كس كه مواد مخدر مصرف می كند آدم نابابی است و…  در این صورت تصور كنید چنانچه آنان با شخصی از آشنایان  برخورد  كنند كه فرضاً  در مهمانی كمی حشیش ، ماری جوانا و یا غیره می كشد و یا بازیكن بسكتبال مشروب خواری  را ببینند كه درعین حال خوب بازی می كند آن وقت چه خواهد شد ؟  این ضد و نقیض گویی ها باعث می شود كه آنها دچار تردید گردند. نوجوانی می گفت : بعد از استعمال  ماری جوانا در یك مهمانی به خانه برگشتم ، پدر و مادرم به حالم پی بردند و گفتند : تو به زودی  معتاد شده و خواهی مرد . آنها اطلاعی از مواد مخدر نداشتند و بی آن كه بخواهند از این موضوع  آگاه شوند به بحث خاتمه داده بودند . امروزه اطلاعات اغلب بچه ها  در باره مواد مخدر بیش از پدران و مادران  است .

آلان لشنر ، مدیر مؤسسه  ملی سوء استعمال مواد مخدر ( ان . آی . دی . ا ) به دنبال این سخن می افزاید : به همین دلیل است كه پدر و مادر باید  بررسی خویشتن را انجام داده و اطلاعات صحیحی در زمینه  مواد مخدر به اطلاع بچه ها برسانند . این اندرز  را بی درنگ آویزه گوش خود كنید:  گفت و گو درباره خطرات دراز مدت بهداشتی با نوجوانانی كه در دوره راهنمایی تحصیل می كنند ، اثر  چندانی ندارد . دلخوشی بچه ها در چنین دوره ای این است كه در نظر همسالان خود خوب جلوه كنند . به آنان خاطر نشان سازید كه سیگار كشیدن به بدبویی دهان و زردی انگشتان می انجامد . یا این كه  اگر می گساری كنند ، احتمالاً  مریض شده و مطرود دوستانشان می گردند .

9- ایجاد محدودیت

بسیاری از جوانانی كه از مواد مخدر استفاده می كنند صرفاً  به این خاطر است كه دوستانشان تن به این كار می دهند . برای این كه توانایی فرزندتان  از لحاظ مقاومت و زیر بار اعتیاد نرفتن استحكام  یابد ، معاشران او و پدر و مادرشان را بشناسید و رفت و آمدهای وی را زیر نظر  داشته باشید . سوق دادن بچه ها به مسیر مناسب، همیشه كار آسانی نیست . بازداشتن آنان از معاشرت با دوستی « ناباب »  ممكن است فقط به اصرار بیشترشان به ادامه دوستی منتهی گردد .توصیه من این است كه دوستانشان را عاقلانه انتخاب كنند .

10- سرگرم و  مشغول بودن

بر حسب پژوهش های به عمل آمده ، نوجوانانی  كه از احوالشان غافل مانده ایم و یا دست به كاری نمی زنند ، به احتمال زیاد به دامن  مشروبات الكی  و مواد مخدر پناه می برند . فرزندانتان  را سرگرم  كنید و به قول یكی از مربیان : اگر  شما فرزندانتان را به كاری مشغول نكنید . آنها گرفتارتان می كنند . بر پدران و مادرانی  كه  فرزند دانش آموز در دوره  راهنمایی تحصیلی دارند واجب است  كه برنامه  فعالیت  های فوق برنامه و روزمره برای فرزندانشان تنظیم كنند و از این  راه حس مسئولیت  پذیری آنها را استحكام بخشند .

11- نقش والدین

تحقیقات بیست ساله علمی نشان داده است كه دخالت مستقیم پدر و مادر  در زندگی فرزندانشان مهمترین  عامل حمایتی آنها به شمار رفته و در باز داشتن آنان از سقوط  در دام اعتیاد مؤثر است . مادری می گوید : پدر و مادر نه "كلید" بلكه "شاه كلیدند". اینان باید از هرگونه دگرگونی به ویژه  دگرگونی روانی و رفتاری  فرزندان خود با خبر باشند . از این رو توصیه می كنیم كه پدر و مادر مرتباً با اولیای مدرسه تماس داشته  و از وضع آنها آگاه گردند .

12- دبیرستان

در این دوره فشارهای روانی همچنان پابرجا هستند . نخستین اولویت برای جوان ، پذیرفته شدن در دسته ها و گروه های جوانان است . هرچند حساسیت  ایشان  نسبت به دوران نوجوانی  اندكی كاهش یافته ، ولی تمایل به می گساری و مواد مخدر در این مرحله فزون تر می گردد؛  خاصه زمانی كه موفق به دریافت گواهینامه رانندگی خود می شوند . در این سن باید به آنان گوشزد كرد به همان اندازه  كه مشروبات الكلی و مواد مخدر برای بدنشان ضرر دارد ، ممكن است وادارشان سازد  به اموری دست بزنند كه به همان اندازه می تواند  زیانبار باشد . پرسش  مهمی كه با پاره ای از پدر و مادرها  مطرح می شود این است كه چنانچه من قبلاً  در جوانی  سیگار می كشیدم و یا به موادی از این قبیل روی می آوردم ، حالا اگر فرزندمان بفهمد چه می شود ؟ مناسب ترین پاسخ این است كه عین حقیقت را بگویید و شرح دهید كه در جوانی مرتكب اشتباهی  شده بودید.  احتمال دارد نسبت به بازگو كردن مسائل خودتان دورویی كرده و واقعیت را بیان نكنید.  لیكن نباید در مورد بچه ها چنین عملی را انجام دهید .

13- صریح باشید

اطمینان حاصل نمایید كه فرزندتان با قواعد و قوانین آشنایی دارد و می داند كه اگر قوانین ، نادیده گرفته شوند چه پیامدهایی حاصل می گردد؟

14  – ثابت قدم باشید

جوا ب منفی دادن ، همیشه كار ساده ای نیست نه برای پدر و مادر و نه برای جوانان ؛ ولی در مواردی كه پاسخ شما مثبت نیست ، صراحت آن را بیان كنید .

15- منطقی باشید

وقتی قانون و قاعده ای نقض می شود ، مجازاتی بیش از حد مقرر، در نظر نگیرید و بدانید تنبیه و مجازات ، آن زمان اثربخش است كه با تخلّفِ صورت گرفته هماهنگ باشد .

16- گوش فرا دهید

سعی كنید كه در گفت و گو فقط خودتان سخنگو نباشید ، بلكه به سخنان  جوانان خوب گوش  بسپارید و به اصطلاح  برای حرف های آنان شنونده خوبی باشید . در این صورت خواهید توانست از میان صحبت ها ، به نظراتشان پی ببرید . آموزشگاه ، جامعه ، نیروی انتظامی و انجمن های مبارزه با مواد مخدر همگی می كوشند جوانان را از استعمال مواد مخدر دور سازند اما هیچ كدام از آنها قادر نیستند جای خالی خانواده را پر كنند . مسئولیت پدر و ماد ر از این بابت بس خطیر است . نظر كارشناسان این است كه چنانچه  فردی در دوران جوانی به سوی اعتیاد كشانده نشود ، در سنین میانسالی به این سو حركت نخواهد كرد .

با فرزندانتان صحبت و گفت و گو كنید ؛  به سخنانشان گوش فرا دهید ؛ اصول ارزشی را برایشان توصیف كنید و به خاطر بسپارید  كه آنان از شما تقلید می كنند

. حمایت و عشق شما به آنان احساس « خود ارزشمندی »  می دهد . آنها را سرگرم سازید و در مورد زندگی شان مسئول باشید و تا سر حد امكان بر میزان دانستنی های خویش در باره مواد مخدر بیفزایید ؛ نگذارید سكوت شما علامت رضا باشد .

چگونه فرزندانمان را از خطر اعتیاد برهانیم ؟

برای دانلود کلیک کنید

 نه گفتن هنر است

قاطعيت، توانايي نشان دادن احساسات، عقايد، افکار و نيازهاي خود بطور مستقيم، آشکار و صادقانه است، در حاليکه ارزش ها و قوانين ديگران مورد حمله قرار نگيرد. قاطعيت به معناي ايستادن روي خواسته هاي خود، نشان دادن مخالفت و عدم موافقت با پديده اي و ماندن روي نيازهاي خود بصورت واضح و مشخص است. در قاطعيت تأکيد روي آن است که شما چه احساسي داريد و در نتيجه بايد دنبال يک راه مثبت براي نشان دادن و بروز آن بگرديد، تا اينکه بخواهيد با پرخاشگري و عصبانيت عمل کنيد.
هدف حل مشکل و بدست آوردن بهترين نتيجه است نه به دست آوردن يک پيروزي. به نظر مي رسد خيلي از افراد قاطعيت را با رفتارهاي پرخاشگرانه و تند اشتباه مي گيرند.  قاطعيت به معناي پرخاشگري، عصبانيت و حمله کردن به طرف مقابل نيست، چرا که در اين وضعيت ما به قوانين ديگران احترام نمي گذاريم و به احساس طرف مقابلمان بي توجه هستيم و اين ذهنيت را براي رسيدن به هدف خود انتخاب کرده ايم که: « من پيروز شدم، تو شکست خوردي.»

برای دانلود کلیک کنید

دلهره کنکوراین همه؟

اضطراب امتحان و کنکور(1)
 

حتما در برخی شرایط زندگی احساس ناخوشایند اضطراب راتجربه کرده اید . احساس نامطبوعی که درمواردی از این که بتوانید کار یا فعالیت مورد نظرتان رابه خوبی انجام دهید ، ممانعت کرده است اضطراب چیست ؟آیا سعی کرده اید به عوامل ایجاد یا تشدید کننده آن پی ببرید ؟

چرا در موقعیت امتحان یا کنکور یا شرایط خاص ، که برای شمابسیارمهم وحیاتی است دچار اضطراب می شوید؟

برای دانلود کلیک کنید

راهکاری سحر آمیز برای رابطه بهتر

به طور کلی احساس عظمت و ابهت یکی از خواهش های فطری و تمنیات طبیعی انسان است که در نوجوانی به اوج می رسد. اگر این احساس در نوجوان به خصوص تحت تأثیر دوستانش تحریک شود ، او به هر قیمتی می کوشد آن را ارضاء و اقناع کند.

برای دانلود کلیک کنید

نوجوانی دوران انتظار

نوجوانی یکی ازمراحل زندگی است که فرد ازکودکی به بزرگسالی منتقل می شود. درابتدای ورود به این مرحله،رفتارهای کود کانه غالب است وبا گذشت زما ن فرد ، شباهت بیشتری با بزرگسا لی پیدا می کند.

دوره ی پیچیده ای که دامنه از 13 تا 20 سالگی ادامه دارد وصرف نظرازنوزادی در هیچ دوره ای از زندگی تغیراتی به اندازه نوجوانی روی نمی دهد.

نوجوانان بلوغ را تجربه می کنند که بررشدجسمانی، فیزیکی، وروانشناختی شان تاثیرمی گذارد. تغیرات قابل ملاحظه ای درمفهوم (( خود )) صورت می گیرد. آنان بحران هویت راتجربه می کنند،مسائل ومشکلاتشان افزایشمی یابد،ارتباط با گروه همسالان بیشتر می شود. نسبت به انتخاب شغل در آینده وتشکیل زندگی خانوادگی مشغلهذهنی پیدامی کنند.

به دلیل اهمیت خاص دوره نوجوانی و تاثیری که نحوه گذراندن آن برآینده ی فرد دارد،بایدتوجه بیشتری از جانب خانواده وجامعه نسبت به نوجوانان ومشکلاتشان صورت گیرد. تفاوتهای جسمی بین دو جنس از اهمیت بسیاری برخورداراست ،اما نباید توجه به تغیرات روحی وروانی واجتماعی فرد راکمرنگ کندنوجوان فراینداجتماعی شدن را تجربه می کند.،نوجوان می آموزد طبق فرهنگی که درآن زندگی می کند،چگونه عملکرد خود را با راههایی که ازنظراجتماعی مورد پذیرش است،هماهنگ کند.

اجتماعی شدن درتمام سنین وباتوجه به تغیرنقشها ادامه دارد،امادراین دوره به دلیل انعطاف پذیری نوجوان بسیارمهم است.

این فرایند ازطریق تاثیروالدین ،رسانه های گروهی،همسالان،مدرسه ومذهب صورت می گیرد.نوجوان در راهپیداکردن خود،برگزیدن هدف وانتخاب راه رسیدن به آن،اجتماعی می شود.

والدین :ازمیان عوامل تاثیرگذاربرفراینداجتماعی شدن،والدین بزرگترین نقش را برعهده دارندچون نوجوانیسنی است که افرادنیازدارند از نظرعاطفی ومالی مستقل از والدین شوند.به هویت دست یابند.ارزشهای خودراحاکم سازندتعارض باوالدین شروع می شود. دراکثر مواقع اگر پیوند های عاطفی صمیمانه وجود داشته باشد،تعا رض هارا تحت کنترل در می آورد.

رسانه :

عامل رسانه گروهی هم بسیار مهم است ودربین آنها تلویزیون ،بخاطراستفاده عمومی تر،تاثیر گذارترمی باشد.این تاثیرهم جنبه مثبت وهم جنبه منفی دارد.در تحقیقات ثابت شده میزان خشونت دربین کودکان ونوجوانان ،درکشورهایی که صحنه های خشونت آمیزبیشتری درفیلم هایشان دیده می شود،افزایش می یابد.

بسیاری ازرفتارها ،ازطریق فیلمهای تلویزیونی،باگذشت زمان درکودکان ونوجوانان نهادینه می شوند .رسانه ها نقش بسیار مهمی در ساختن آینده ی نوجوانان دارد .مثلا هنگامی که زن همیشه با آرایش خودرا در رسانه ها به نمایش میگذارد در حقیقت القا کننده این صفت برای همه زنان نسل آیندهخواهد بود.و نوجوان امروز بطور ناخودآگاه نقش های آینده ی خود را در جامعه فردا فرا میگیرددر حالیکه ممکن است هیچ خاستگاهی در خانواده ی خود نداشته باشد و این امر به گسست بین نسل ها دامن می زند.

همسالان :

گروه همسالان هم تاثیرزیادی برنحوه اجتماعی شدن نوجوان دارد.بخصوص که دراین دوره ارتباط با همسالانرنگ بیشتری به خود می گیرد. حتی سبک لباس پوشیدن ،نحوه حرف زدن،چگونه گذراندن اوقات فراغت و….همگی تحت تاثیر گروه همسالان است.به دلیل اهمیت این موضوع،نظارت والدین بردوستی نوجوانان لازم است.

مدرسه ، به دلیل اینکه یکی ازمکانهای رابطه نوجوانان باهمسالان است اهمیت داردوهم وظیفه تعلیم وتربیترسمی آنهارابرعهده دارد.ارتباط ودلبستگی نوجوانان به معلمان ،تاثیر زیادی بر علائق، نگرشها، تفکرات وتمایلات وی می گذارد.

مذهب:

مذهب درچگونه اجتماعی شدن یک نوجوان بسیار مهم است.نوجوانان تحت تاثیر خصوصیات اخلاقی خانواده،محیط وگروه همسالان خود قرار می گیرند .اگر این عوامل تعامل لازم را باهم داشته باشند ودریک راستا قدمبردارند،به نهادینه شدن مذهب در نوجوان بسیار کمک می کنند .

منبع :روانشناسی اجتماعی دکتر اسماعیل بیابانگرد

لینک ها:

 ویژگی های دوران نوجوانی 

 روان شناسی نوجوانی 

 چگونه با فرزندنوجوانمان صحبت كنیم( قسمت اول) 

 دنیای نوجوان 

 نوجوانی ، فصل تغییر و دگرگونی 

 الگوی نوجوان شما چه كسی است؟ 

نوجوانی دوران انتظار

برای دانلود کلیک کنید